Een theelepel sambal kan een hele maaltijd veranderen – niet alleen in smaak, maar ook in beleving.

“Een fantastisch moestuinjaar.”
Zo begon het allemaal. Terwijl de zon mijn Bourgondische tuin verwarmde, groeiden er uit kleine witte bloempjes langzame wondertjes: spiralen van groene pepers, eerst bijna zwart en uiteindelijk felrood, vurige juweeltjes die bijna té mooi waren om te plukken. En toch kwam dat moment – mijn eerste oogst. Ik voelde me rijk, maar ook een beetje weemoedig. Ze hingen daar zo prachtig, als kunstwerken van de natuur. Voor mijn gevoel te mooi, te rood om te plukken!

Ik wilde iets bijzonders maken, iets dat recht deed aan die rode vurige schoonheid. In Frankrijk zie ik dat pepers langzaam terrein winnen; waar ze vroeger nog zeldzaam waren, liggen ze nu steeds vaker in de supermarkt. Maar ik koos voor mijn eigen pad: sambal maken, met liefde, geduld en creativiteit.

🔥 Van plantje tot mijn moestuin

Mijn rode chili’s kwamen dit jaar uit een Frans tuincentrum – biologisch en vol leven. Het mooie is: ik heb maar één keer planten nodig, de zaden uit de vruchten geven me elk jaar opnieuw een overvloed. En met die overvloed experimenteer ik.

Sambal maken is balanceren: gember, bruine basterdsuiker, ketjap, tomatenpuree, verschillende pepersoorten. Elke batch smaakt anders. Soms loeiheet, soms mild en toegankelijk. Het leukste moment? Als ik een theelepel in een soep, stoofpotje of pastasaus verwerk en mensen ineens verrast roepen: “Wauw, dit is zó lekker!” Zelfs wie zegt “ik hou niet van sambal” vraagt vaak nog om een extra lepeltje.

🌍 Inspiratie & herinneringen

Mijn liefde voor sambal begon niet in Frankrijk, maar in Nederland. Ik hielp ooit een vriendin in haar kleine, industriële keuken, waar ze met haarnetje en handschoenen sambal en delicatessen maakte voor de markt. Haar eenvoudige glazen potten met statiegeldsysteem en prachtige vintage etiketten fascineerden me. Daar leerde ik: koken is meer dan eten bereiden, het is een verhaal dat je deelt. Haar recept nam ik mee, maar inmiddels heb ik er mijn eigen draai aan gegeven.

🎨 Kunst & smaak

De rode peper inspireert me niet alleen in de keuken, maar ook in mijn atelier. Hun felle rood, de groene hoedjes, de grillige vormen – ik schilder ze op canvas en aquarel, soms abstract, soms gedetailleerd. Vaak combineer ik een recept met een illustratie of een reel, zodat kunst en koken hand in hand gaan.

🌶️ Pittig leven

Vroeger vond ik pittig eten lastig. Tegenwoordig geniet ik juist van die warmte na de eerste hap. Pittig is een sensatie, een herinnering, een glimlach. En misschien ook een beetje een levensstijl. En durven te proeven en te ervaren, smaken moet je ook leren kennen. Inmiddels eet ik dagelijks mijn eigen sambal, in een omelet, door de soep, de pasta en ook op een broodje met kaas, en heel soms snoep ik zelfs een klein lepeltje, zo uit de pot met een beetje pindakaas, zo lekker en intens van smaak!

🌱 Toekomst

In mijn toekomstige huiskamer-restaurant zal mijn sambal zeker een rol spelen – misschien op tafel om naar smaak toe te voegen, misschien zelfs in kleine potjes om mee naar huis te nemen. Voor verkoop moet ik me nog verdiepen in de regels, maar één ding weet ik zeker: dit avontuur is nog maar net begonnen.

✨ Mijn missie

Met mijn sambal wil ik mensen inspireren:

• Om zelf pepers te kweken, zelfs op een balkon.
• Om te ontdekken dat je smaken kunt vormgeven naar je eigen voorkeur.
• Om creatief aan de slag te gaan – of dat nu in de keuken of op doek is.
• Om bewust te genieten van de schoonheid van de rode peper.

---

Pepers kweken is een avontuur op zich. Maar er is één gouden regel: oogst je pepers voor de eerste vrieskou. Ze zijn namelijk enorm gevoelig voor lage temperaturen. Je ziet het meteen: de bladeren hangen slap en herstellen niet meer. De pepers zelf lijken soms onaangedaan, maar krijgen wel degelijk een tik. Je kunt ze dan nog eten, maar de smaak is minder goed!

Een leuke ontdekking leerde ik ooit bij een kwekerij/proeverij: de hitte van een peper komt pas écht tot leven als je het kapje eraf snijdt. De zaadlijsten moeten als het ware “geactiveerd” worden. Dus als je een hap neemt van een hele peper, proef je misschien niets. Maar zodra je hem aansnijdt en de peper even laat liggen, komt die vurige kracht vrij.

En wist je dat pepers eigenlijk meerjarig zijn? Je kunt ze in de winter naar binnen halen, op een koele plek laten overwinteren, en in de lente lopen ze gewoon weer uit. Alsof ze zeggen: “We zijn nog lang niet klaar met je.” Volgende zomer gewoon weer door…

---

De geschiedenis van de peper is minstens zo spannend. Al rond 6000 v. Chr. verbouwden de Maya’s en Azteken pepers, niet alleen om mee te koken, maar ook voor medicinale toepassingen. In Peru zijn resten van pepers gevonden die teruggaan tot 2500 v. Chr. En pas veel later, in 1492, bracht Christoffel Columbus de chilipeper naar Europa. Op zoek naar de waardevolle zwarte peper stuitte hij op een vurige verrassing. Hij schreef in zijn logboek: “We ontdekten dat het land veel aji produceerde. Een peper die kostbaarder en gezonder is dan de gewone soort.”

Vanaf dat moment ging het snel. De Spaanse peper verspreidde zich razendsnel via Spanje en Portugal naar Afrika en Azië. Rond 1540 kwamen ze in Indonesië terecht, waar ze sindsdien niet meer weg te denken zijn uit de keuken.

En de verhalen rond pepers? Die zijn al even kleurrijk als de vruchten zelf.

• Japanse samoerai aten pepers om moed te verzamelen voor een gevecht.
• Boeren in Afrika gebruiken chili-oplossingen om hun gewassen te beschermen tegen olifanten en luizen.
• In Mexico geldt de peper nog altijd als trots symbool, en 90% van alle pepers wereldwijd vindt daar zijn oorsprong.
• Zelfs in de popcultuur duikt hij op: de Red Hot Chili Peppers kozen niet voor niets deze vurige vrucht als naam voor hun band.

Pepers zijn dus niet zomaar een pittig ingrediënt in de keuken. Ze zijn geschiedenis, cultuur, kunst, en soms zelfs een beetje magie. Van de oude Azteken tot mijn eigen moestuin in de Bourgogne: de rode peper is een kleine vrucht met een groot verhaal. 🌶️✨

🔥 Recept 1: Pure Sambal (basis, fris en pittig)

Met alleen de essentie: pepers, zout en azijn.

Ingrediënten:

• 250 g rode pepers
• 2–3 el grof zeezout
• 2 el natuurazijn (of rijstazijn)

Bereiding:

1. Voorbereiden: Was de pepers en verwijder eventueel de steeltjes. Voor extra milde sambal kun je de zaadjes deels verwijderen.
2. Malen: Doe de pepers met zout en azijn in een blender of vijzel en maal tot een grove of fijne pasta (naar voorkeur).
3. Bewaren: Schep de sambal in een schoon, gesteriliseerd potje.
   • Bewaar in de koelkast.
   • Deze variant is puur en heet, en blijft ca. 2–3 weken goed.

👉 Perfect om als basis te gebruiken en later uit te breiden met extra smaken.

---

🌶️ Recept 2: Rijke Sambal (zoet, hartig en in balans)

Een zachtere, aromatische sambal door de toevoeging van suiker, ketjap en gember.

Ingrediënten:

• 250 g rode pepers
• 2 tenen knoflook
• 2 cm verse gember (geraspt)
• 2 el bruine basterdsuiker
• 1–2 el ketjap manis
• 1 el tomatenpuree
• 2–3 el zonnebloemolie
• snufje zout

Bereiding:

1. Snijden: Was de pepers, verwijder steeltjes (en eventueel zaadjes). Hak grof.
2. Fruit: Verhit de olie in een pan en fruit de knoflook en gember zachtjes. Voeg de pepers toe en bak kort mee.
3. Blenden: Doe het mengsel met de tomatenpuree, suiker, ketjap en zout in een blender en mix tot een gladde sambal.
4. Verwarmen: Giet terug in de pan en verwarm 10 minuten zachtjes.
   • Dit zorgt ervoor dat de sambal minder scherp wordt en meer als saus smaakt.
5. Bewaren: Schep in een gesteriliseerd potje. In de koelkast ca. 2–3 weken houdbaar.

👉 Heerlijk bij rijstgerechten, stoofpotjes, een tosti of zelfs een lepeltje in soep.