Zelf gekweekt, samen gesmaakt – mijn witlofavontuur met mijn dochters
Ook in de Bourgogne knip ik weer haren, en één van de leukste dingen aan dit werk zijn toch wel de klanten. Iedere klant is anders, ieder mens heeft zijn eigen verhaal. Zo heb ik inmiddels ook een Belgische klant, die in de loop van de tijd is uitgegroeid tot wat ik liefkozend mijn “groene-vingers-vriendin” noem. Ze heeft me al heel wat waardevolle moestuintips gegeven en blijkt bovendien alles te weten van witlof — of witloof, zoals de Belgen zeggen.
Van haar leerde ik dat er in de supermarkt twee soorten witlof te koop zijn: watergekweekte witlof en witlof die op aarde is gekweekt. Die laatste is wat duurder, iets bitterder ook, maar heeft volgens haar (en inmiddels ook volgens mij) de enige echte witlofsmaak. Echte witlof begint bovendien niet bij een krop, maar bij… wortels.
Het proces begint met het zaaien van witlofzaad, waar eerst stevige wortels uit groeien, bij voorkeur in onbemeste grond. Deze wortels — ook wel witlofwortels of witlofpennen genoemd — kun je vanaf ongeveer oktober oogsten. Daarna volgt een belangrijke stap: de koude schok. De wortels moeten twee weken bij ongeveer 1 graad bewaard worden, bijvoorbeeld in de koelkast. Dit bootst de winter na en zet de wortel aan tot nieuwe groei.
Daarna begint het zogenaamde intafelen: het opnieuw in de grond (of in een emmer) zetten van de wortels om de witlof te laten groeien. Wij doen dit altijd binnen, en ik heb er zelf voor gekozen om de witlof in huis te kweken. De bak waarin de wortels komen, moet volledig afgesloten zijn: witlof mag namelijk absoluut geen licht krijgen.
Voor het intafelen bereid je de wortels eerst voor. Vaak zit er nog loof aan; dat snij je terug tot ongeveer twee centimeter. Snijd je te ver, dan beschadig je het groeipunt en krijg je geen mooie, vaste krop, maar alleen losse blaadjes aan de rand.
Ik vulde een bak met ongeveer tien centimeter zaai- en stekgrond. Oude potgrond uit bloembakken kan hier ook prima voor dienen. De grond hoeft niet heel rijk aan voeding te zijn. De wortels zette ik vrij dicht tegen elkaar aan, zodat ze mooie compacte kropjes zouden vormen, maar wel met net genoeg ruimte om te groeien. Tijdens het plaatsen drukte ik de grond goed aan en gaf ik water (plantenspuit) zodat de aarde netjes tussen de wortels kon zakken. Daarna gaf ik één keer per week een beetje water met een plantenspuit.
Na één week verschenen al de eerste kleine witlofstronken. Mijn witlof stond in de achterkamer, waar de temperatuur schommelt tussen de 15 en 18 graden. Dat blijkt ideaal: bij deze temperatuur groeit witlof mooi en stevig. Warmer dan 20 graden is niet aan te raden, want dan schiet de witlof te snel door en worden de kroppen los en minder mooi. Kouder mag wel, maar dan moet je gewoon wat meer geduld hebben. Na drie weken waren de kleine witlof stronkjen groot genoeg om te oogsten!
Wie witloof buiten kweekt, kan boven de wortels een laag stro aanbrengen en daarover een jute zak leggen. Dat houdt de kou tegen en beschermt de wortels tijdens frisse herfstdagen. Let wel: witlofwortels moeten absoluut vorstvrij blijven. Zodra het vriest, stopt de groei. Zelf kies ik daarom liever voor binnen kweken.
Van het hele proces — van het planten tot het oogsten — heb ik foto’s gemaakt, zodat je goed kunt zien hoe de witlof zich ontwikkelt in de verschillende stadia. En het mooiste moment? Natuurlijk het oogsten… zelf gekweekt, met geduld en liefde, en daarna ook nog eens heerlijk van smaak.
Klassieke witlof in ham met kaas-bechamelsaus
Een warm winters gerecht, puur comfortfood
Witlof in ham met romige bechamelsaus en gegratineerde kaas is zo’n gerecht dat altijd goed voelt. Eenvoudig, klassiek en vol smaak. Zeker wanneer je witlof gebruikt die op aarde is gekweekt: iets bitterder, voller van smaak en wat mij betreft de echte witlof.
Ik serveer dit gerecht graag met een romige aardappelpuree, zodat je een complete, voedzame en verwarmende maaltijd op tafel zet.
Voor hoeveel personen
4 personen
Bereidingstijd
- Voorbereiding: 20 minuten
- Oventijd: 25 minuten
- Totale tijd: ca. 45 minuten
Ingrediënten
Voor de witlof:
- 8 stronken witlof
- 8 plakken goede ham (beenham of achterham)
- 100 g geraspte kaas (Gruyère, Emmentaler of jonge belegen kaas)
Voor de bechamelsaus:
- 40 g roomboter
- 40 g bloem
- 500 ml volle melk
- Snuf nootmuskaat
- Zout en versgemalen peper
Voor erbij:
- 1 kg kruimige aardappelen
- 50 g roomboter
- 100 ml warme melk
- Zout
Bereidingswijze
- Witlof voorbereiden
Begin met eventuele bruine bladeren aan de buiten kant weg te halen. Spoel de stronk af. Ik halveer de witlof en snij de kern weg, die is bitter. Kook de stronken in licht gezouten water ongeveer 10 minuten, tot ze net (beet) gaar zijn. Wat melk en een beetje suiker zorgen ervoor dat de bittere smaak van witlof minder wordt. Laat goed uitlekken en druk eventueel voorzichtig wat vocht eruit. - Bechamelsaus maken
Smelt de boter in een steelpan. Voeg de bloem toe en laat dit al roerend 2 minuten garen (niet laten kleuren).
Voeg beetje bij beetje de melk toe en blijf goed kloppen met een garde tot je een gladde, dikke saus hebt.
Breng op smaak met zout, peper en een snuf nootmuskaat. - Ovenschaal vullen
Verwarm de oven voor op 180 °C.
Wikkel elke witlofstronk in een plak ham en leg ze naast elkaar in een ingevette ovenschaal.
Giet de bechamelsaus erover en bestrooi met de geraspte kaas. - Gratineren
Zet de schaal 25 minuten in de oven, tot de saus borrelt en de bovenkant mooi goudbruin is.
Romige aardappelpuree erbij
Kook de aardappelen gaar in gezouten water. Giet af en stamp fijn met boter en warme melk tot een romige puree. Breng op smaak met zout (en eventueel een klein beetje nootmuskaat).
Serveer de witlof gratin samen met de puree en eventueel een frisse groene salade voor wat tegenwicht.
Waarom witlof zo gezond is
Witlof is niet alleen lekker, maar ook bijzonder gezond — zeker witlof die op aarde is gekweekt. Deze bevat meer smaak én vaak meer voedingsstoffen dan watergekweekte witlof.
Witlof bevat:
- Vezels – goed voor de spijsvertering en een verzadigd gevoel
- Vitamine C – ondersteunt het immuunsysteem
- Vitamine B11 (foliumzuur) – belangrijk voor celvernieuwing
- Kalium – goed voor bloeddruk en spierfunctie
- Inuline – een prebiotische vezel die de darmflora ondersteunt
Daarnaast is witlof:
- caloriearm
- licht bitter (stimuleert de spijsvertering)
- perfect voor winterse gerechten
Geen wonder dat dit klassieke gerecht al generaties lang op tafel staat.
Moestuinieren met dochters, oogsten met liefde en samen genieten aan tafel — zo wordt witlof een herinnering.
CouKoe Lifestyle 